Tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa
9:34' 24/4/2012
(Báo nhân dân điện tử)

Tìm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Tiếp theo và hết (*) Trước thực trạng khó khăn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong tình hình hiện nay, các bộ, ngành, chuyên gia đang đề xuất nhiều kiến nghị để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV, tập trung vào các giải pháp tháo gỡ về vốn, mặt bằng, cơ chế chính sách...



Tháo gỡ khó khăn về vốn

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (VINASME), giải pháp về vốn là cơ bản nhất để tạo điều kiện cho DNNVV phát triển sản xuất kinh doanh, trong đó biện pháp quan trọng là giảm lãi suất cho vay. Thời gian qua, lãi suất có giảm nhưng không nhiều và vẫn ở mức cao. DN có tiếp cận cũng không dám vay vì quá cao, thường ở mức 20-22%/năm và nếu sản phẩm tiêu thụ chậm thì họ cũng không mạo hiểm vay ngân hàng. Ngược lại, với chính sách thắt chặt tiền tệ, bảo toàn vốn thì các ngân hàng thương mại cũng không dám cho vay. Vì vậy, các quy định bắt buộc về thủ tục vay vốn, thẩm định dự án, tài sản bảo đảm trong quy trình tín dụng mà ngân hàng không thể bỏ qua là rào cản đối với các DNNVV tiếp cận vốn. Viện Chiến lược và Chính sách tài chính cho biết, chi phí vay vốn đầu vào của các DN Việt Nam vẫn ở mức cao, gấp ba, bốn lần so các nước trong khu vực. Chủ tịch VINASME Cao Sĩ Kiêm mong muốn, Chính phủ thực hiện tốt công cuộc tái cấu trúc các DN nhà nước, cắt giảm đầu tư công, từ đó dành thêm nguồn vốn tín dụng cho các DNNVV. Tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận các nguồn vốn ODA, tăng tỷ lệ vốn vay ngắn hạn cho DNNVV. Xem xét, miễn giảm một số loại thuế để hỗ trợ DN vượt qua khó khăn. Ông Cao Sĩ Kiêm đề xuất cần có ngân hàng phục vụ đối tượng DNNVV. Theo ông, nếu quản lý chặt nguồn vốn đầu tư ở các tập đoàn, tổng công ty nhà nước thì sẽ dành ra được số vốn khá lớn cho nhiều DNNVV bởi mỗi DN này chỉ cần được vay năm đến mười tỷ đồng là bảo đảm cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo Tiến sĩ Vũ Ðình Ánh (Viện Kinh tế Tài chính), để hỗ trợ DNNVV thì cần phát triển bảo lãnh tín dụng cho họ, chứ nếu chỉ căn cứ vào tài sản thế chấp của DN thì ít DN đủ điều kiện để vay đủ số vốn cần thiết. Ðiều quan trọng là cần có cơ chế giúp DNNVV làm tốt công tác lập phương án sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư để vay vốn ngân hàng. Luật gia Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VINASME kiến nghị, Nhà nước cần có các chính sách tạo điều kiện cho các DNNVV sử dụng các kênh thu hút vốn khác như phát hành trái phiếu nhằm giảm sự lệ thuộc thị trường tín dụng. Hoàn thiện mô hình Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV phù hợp đặc điểm của DNNVV nước ta. Sớm hiện thực hóa chủ trương DN tư nhân được tiếp cận nguồn vốn vay ODA. Trong khi đó Phó Giám đốc Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho các DNNVV TP Hồ Chí Minh Trần Bửu Long cho rằng, cần mở rộng chức năng hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của Quỹ Bảo lãnh tín dụng nhằm đa dạng hóa hoạt động, đáp ứng nhu cầu thực tiễn, nâng cao hiệu quả hỗ trợ DNNVV. Trong đó, bổ sung các chức năng bảo lãnh: dự thầu, thanh toán, thực hiện hợp đồng, nộp thuế, đối ứng... Ông Long cũng cho rằng, cần thành lập ngay Quỹ Phát triển DNNVV Việt Nam, đồng thời thành lập các quỹ phát triển DN nhỏ địa phương đối với những địa phương đủ điều kiện thành lập.

Giám đốc Công ty TNHH Hoa Lợi (Lào Cai) Nguyễn Thị Thu cho biết, công ty đang cố gắng duy trì sản xuất bằng cách vay mượn của bạn bè, người thân trong gia đình. Nếu không vực lên thì công nhân sẽ bỏ đi, mất thị trường, mất bạn hàng, máy móc xuống cấp. Theo tính toán, nếu phải trả nợ nhanh, công ty sẽ phải bán bớt một số tài sản như ô-tô, đất. Do vậy, mong tỉnh Lào Cai tạo điều kiện thuận lợi, thông thoáng hơn cho DN được vay vốn, nhất là đối với lĩnh vực chế biến nông sản tại một tỉnh có đặc thù phần lớn là nông dân, nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao như Lào Cai. Tỉnh nên đứng ra bảo lãnh tín dụng với các ngân hàng, hoặc có nguồn quỹ hỗ trợ cho DN. Ông Hà Giang, Giám đốc Công ty Hà Giang Phước Tường cho rằng: Lãi suất ngân hàng tăng cao làm cho kế hoạch sản xuất của hầu hết các DNNVV bị đảo lộn. Vì thế, ông kiến nghị Nhà nước cần có giải pháp cụ thể để DNNVV vượt qua khó khăn, như quy định rõ trần lãi suất cho vay, hoặc hỗ trợ một phần lãi suất cho DN. Ðồng thời, Nhà nước nên xem xét và có chính sách linh hoạt trong giảm thuế, cho chậm nộp thuế và BHXH đối với DN thật sự khó khăn. Mặt khác, bản thân mỗi DNNVV cũng phải biết cách ứng phó trong thời kỳ khó khăn, như tiết kiệm chi phí, chi tiêu, tiết kiệm tối đa và có phương án sử dụng nguồn nhân lực, năng lượng, nguyên liệu, nhiên liệu một cách hợp lý nhất.

Chung tay cùng doanh nghiệp

Phó Giám đốc Sở Công thương Ðồng Nai Châu Minh Nguyện cho biết, để tháo gỡ những khó khăn của DN, UBND tỉnh Ðồng Nai vừa phê duyệt Ðề án"Phát triển DN công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Ðồng Nai giai đoạn 2011-2015". Theo đó, tỉnh sẽ đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng năm cụm công nghiệp tạo điều kiện về mặt bằng sản xuất cho các DNNVV và DN công nghiệp phụ trợ, với tổng diện tích quy hoạch 362 ha. Ngoài ra, tỉnh hỗ trợ chi phí đầu tư hoàn chỉnh bốn cụm ngành nghề công nghiệp nông thôn, với tổng diện tích quy hoạch gần 13 ha. Ðồng Nai còn quan tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết DNNVV với nhau và liên kết với các DN lớn nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập kinh tế. UBND tỉnh Ðồng Nai giao Sở Tài chính xây dựng đề án thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại các ngân hàng thương mại nhằm đáp ứng yêu cầu về vốn vay cho các DNNVV và đào tạo cho DNNVV nâng cao năng lực lập dự án đầu tư, phương án kinh doanh.

UBND tỉnh Vĩnh Phúc sẽ cùng các DN đưa ra những giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy sản xuất trong năm 2012, trước hết là đổi mới chương trình đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao trình độ cho các doanh nhân thuận lợi hơn trong việc tham gia thị trường. Tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy định, thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn nữa cho DN hoạt động. Tháng 2-2012, Vĩnh Phúc đã khai trương văn phòng Ðại lý thủ tục hải quan với nhiệm vụ thay mặt các DN trong tỉnh trực tiếp làm việc với các cơ quan quản lý nhà nước, tạo điều kiện để quá trình xuất nhập khẩu hàng hóa được thực hiện nhanh chóng, đáp ứng nhu cầu phát triển, kinh doanh của DN trên địa bàn tỉnh. Ðồng thời, Vĩnh Phúc sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn về lãi suất, ưu tiên tín dụng cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, DNNVV, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất hàng xuất khẩu, các mục tiêu an sinh xã hội... UBND tỉnh Lào Cai xác định, năm 2012 hỗ trợ các DNNVV gây ô nhiễm môi trường di dời ra khỏi khu vực phát triển đô thị, khu dân cư; tạo điều kiện cho DNNVV được thuê đất với chính sách ưu đãi, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bố trí vốn ngân sách nhà nước cho công tác này theo dự án; đầu tư hạ tầng ngoài hàng rào các khu, cụm công nghiệp. Hỗ trợ các DN tiếp cận thị trường, xúc tiến thương mại...

Giám đốc Xí nghiệp tư nhân xây dựng Tuổi Trẻ (Phú Thọ) Lê Quyết Chiến mong muốn chính quyền địa phương các cấp cần quan tâm, sâu sát hơn nữa tới tình hình hoạt động của DN trên địa bàn. Lãnh đạo tỉnh Phú Thọ nên định kỳ tổ chức gặp mặt các DN để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, cam kết chỉ đạo các sở, ban, ngành hành động cụ thể, thiết thực,"xắn tay" vào giải quyết, tháo gỡ khó khăn cho DN. Phó Giám đốc Công ty TNHH Mặt trời mọc (Ðà Nẵng) Trần Minh Tuấn cho rằng: Với Ðà Nẵng, có thể khẳng định là chính quyền và cơ quan chức năng ít gây sách nhiễu, phiền hà cho DN. Việc tổ chức đối thoại, gặp gỡ DN là cần thiết, nhưng không chỉ dừng ở mức độ lắng nghe, ghi nhận, mà cần có chính sách cụ thể. Trên thực tế, khối DNNVV chưa được tạo điều kiện trong mặt bằng sản xuất, vốn, kỹ thuật, công nghệ. Con số năm, sáu DN được hỗ trợ mỗi năm từ Quỹ Ðầu tư phát triển chỉ như"muối bỏ biển" đối với con số gần 13 nghìn DN ở Ðà Nẵng. Thành phố đang hình thành khu công nghiệp dành riêng cho DNNVV tại xã Hòa Khương (Hòa Vang), nhưng việc triển khai quá chậm, trong khi việc tổ chức sản xuất trong khu vực nội thị đang bị hạn chế, đất đai thu hẹp dần. Ðà Nẵng đang hướng tới là thành phố du lịch, dịch vụ và sản xuất công nghệ cao, vì vậy, cần ưu tiên cho các DN đầu tư đổi mới công nghệ, kỹ thuật, phát triển các ngành sản xuất hàng thủ công, mỹ nghệ, quà tặng lưu niệm, hàng tiêu dùng, sản phẩm phần mềm. Nhất là cần hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, công nhân lành nghề, vốn đang là khâu yếu nhất của Ðà Nẵng.

Theo Kế hoạch phát triển DNNVV giai đoạn 2011-2015 do Bộ Kế hoạch và Ðầu tư vừa trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, mục tiêu trong giai đoạn 2011-2015 sẽ có khoảng 400 nghìn DNNVV thành lập mới. Khu vực DNNVV chiếm 40% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp 30% GDP, 35% tổng thu ngân sách nhà nước, tạo thêm ba triệu rưỡi đến bốn triệu việc làm mới. Theo đó, bộ xác định, phát triển bền vững, có chất lượng các DNNVV chiếm vị trí quan trọng trong chính sách của Việt Nam. Bảo đảm sự cạnh tranh thật sự bình đẳng, đúng các nguyên tắc thị trường giữa DN tư nhân và DN nhà nước. Hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu chính xác, đầy đủ về các DNNVV. Xây dựng hệ thống chỉ số thống kê về DNNVV, chú trọng các chỉ số thể hiện chất lượng và hiệu quả hoạt động của DN. Tạo lập môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi mang tính cạnh tranh bình đẳng cho khu vực DNNVV. Trong đó cần tạo điều kiện cho DN rút lui khỏi thị trường đúng pháp luật song dễ dàng, thuận lợi. Về điểm này, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư cũng cho biết thêm, theo thống kê về DN của các nước OECD, tỷ lệ trung bình số DN tồn tại sau thành lập một năm là 80-85%. Tỷ lệ này ở Anh sau ba năm là 70%. Còn ở Mỹ sau năm năm thành lập, con số này là 50%. Ðược biết, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư đã xây dựng xong đề án đổi mới quản lý nhà nước đối với DN sau đăng ký thành lập để trình Chính phủ phê duyệt.

Về lâu dài, để DNNVV phát triển bền vững, Chủ tịch VINASME Cao Sĩ Kiêm cho rằng, Nhà nước cần giải quyết ba"nút thắt" của nền kinh tế là cải cách thể chế, đầu tư nguồn nhân lực và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Nghị quyết của Ðảng, các chính sách của Chính phủ đã có, vấn đề là công tác tổ chức thực hiện và cần phải có đội ngũ cán bộ để làm việc này, đi đôi tăng cường giám sát, bảo đảm kỷ cương. Giám đốc Công ty TNHH Ðầu tư xây dựng và thương mại An Thái, Ðỗ Quốc Thái cho rằng, điều quan trọng là khi kinh tế vĩ mô được cải thiện, các DN lớn làm ăn khấm khá, thị trường khởi sắc thì DNNVV cũng khởi sắc theo.

Tiến sĩ Vũ Ðình Ánh cho rằng, DNNVV cần được đối xử bình đẳng như các DN lớn, DN nhà nước trong tiếp cận quỹ đất để mở rộng, phát triển sản xuất. Trong các bản quy hoạch sử dụng đất hiện nay hầu như vắng bóng phần dành cho DNNVV. Cùng với đó làm tốt công tác thông tin thị trường cho DN. Nhà nước đứng ra tổ chức, tạo dựng thị trường cung cấp thông tin cần thiết, giúp DNNVV ra được quyết định đúng về đầu tư, sản xuất và sản phẩm. Có như vậy, các DNNVV sẽ tránh được hoạt động sản xuất tự phát mà sản xuất kinh doanh đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường. Hơn nữa, để tăng cường quản lý DNNVV, Tiến sĩ Ánh cho rằng, từ trước tới nay, chúng ta mới chú trọng cấp phép do DN hoạt động, còn sau đó thế nào lại là chuyện khác. Thậm chí, do thủ tục phá sản quá phức tạp nên nhiều DNNVV phá sản thì họ cứ lẳng lặng chấm dứt hoạt động. Các cơ quan quản lý cũng không nắm được. Thành ra, khó mà biết được có bao nhiêu DNNVV sau đăng ký thế nào, hoạt động ra sao... Ðây chính là"lỗ hổng" trong quản lý nhà nước đối với DN, do đó thời gian tới cần tăng cường công tác hậu kiểm.